معناشناسی و کاربردشناسی

مدتها قبل از آنکه زبانشناسی بعنوان یک رشتۀ علمی وجود داشته باشد ، متفکران به تأمل دربارۀ ماهیت معنا می پرداختند. و این مسئله هزاران سال  ، مسئلۀ اصلی فلسفه قلمداد می شد. معنی شناسی یا مطالعۀ معنای نشانه های زبانی، بخشی از علم نشانه شناسی است .

 

 نشانه شناسی

 علمی است که به مطالعۀ نظامهای نشانه ای نظیر زبان ها ، رمزگان و علائم می پردازد. این علم مطالعۀ کلی نشانه ها و درک معنی آنهاست و دامنۀ بسیارگسترده تری از معنی شناسی دارد. این علم نخستین بار توسط فردینان دو سوسور سوئیسی معرفی شد. اما اندیشه های اولیۀ مربوط به نشانه از بقراط ، افلاطون و سقراط نشأت می گیرد.

 

ادامه نوشته

فصل 5 معنی شناسی دکتر صفوی

فصل ۵ : معنی شناسی

۱ معنی شناسی در این مبحث به چهار موضوع عمده اشاره خواهد شد. نخست این که چه نوع مطالعه ای را در زبان شناسی، معنی شناسی می نامند و این نوع مطالعه ، کدام بخش از زبان شناسی را به خود اختصاص می دهد. دوم این که تفاوت میان نشانه شناسی و معنی شناسی چیست؟ و رابطه ی این دو مطالعه نسبت به هم چگونه است. سوم این که انواع مطالعه ی معنی در زبان شناسی کدام اند. و چهارم ، واحدهای این مطالعه کدام اند. ۱٫۱ جایگاه معنی شناسی در زبان شناسی در همین جا باید به این نکته توجه داشته باشیم که جدا کردن بخش معنی شناسی از دیگر بخش های اصلی زبان شناسی، به این معنی نیست که در آن بخش ها، مثلاً در صرف یا نحو یا هر بخش اصلی دیگر، به معنی توجه نمی شود. ما حتی برای تشخیص واج های یک زبان از یک دیگر، وقتی جفت های کمینه را کنار هم قرار می دهیم، از روی معنی شان می فهمیم که چه آواهایی در یک زبان، واج به حساب می آیند. مثلاً d و m معنی را عوض می کند. در بخش صرف هم مسئله به همین ترتیب است. ما وقتی دان را در واژه هایی مانند نمکدان، گلدان، یا قلمدان، از دان در واژه هایی نظیر شیمی دان یا ریاضی دان متمایز می سازیم ، به معنی این واژه ها توجه می کنیم: ۲٫۱ معنی شناسی و نشانه شناسی هر چیزی که بتواند به موضوعی غیر از خودش اشاره کند، یک نشانه به حساب می آید. یک حلقه ی طلا تا وقتی در مغازه ی جواهر فروشی است، فقط یک حلقه ی طلاست، ولی اگر کسی آن را در انگشت دوم دست چپش کرده باشد، آن حلقه به معنی ازدواج است در چنین شرایطی آن حلقه به موضوعی غیر از خودش، یعنی ازدواج، اشاره می کند. علمی که به مطالعه ی نشانه ها می پردازد، نشانه شناسی نامیده می شود.پیرس در طبقه بندی های خود، سه نوع نشانه را از هم متمایز می سازد:  شمایل : (icon) در این نوع نشانه، میان یک چیز و معنی اش شباهتی وجود دارد. ما می توانیم نقاشی صورت یک فرد را، شمایلی از صاحب آن صورت بدانیم، یا مجسمه ای از یک شخصیت برجسته ی تاریخی را از آن شخصیت در نظر بگیریم.  دوم نمایه (index) : در این نوع نشانه میان یک چیز و معنی اش رابطه ای علی وجود دارد. به عبارت ساده تر چیزی می تواند علت درک معنی اش باشد. مثلاً دود را می شود یک نمایه در نظر گرفت ، آن هم وقتی که به معنی آتش باشد. ما وقتی دود را می بینیم یا بویش را حس می کنیم، در می یابیم که چیزی آتش گرفته، در این شرایط ، دودعلت وقوع آتش خواهد بود برای معنی اش، یعنی آتش یک نمایه به حساب می آید. 

ادامه نوشته